AFVALHELDEN
Kunstwerk van Evelyn Jansen voor het Haags Veegbedrijf
In opdracht van de gemeente Den Haag
In samenwerking met Braaksma & Roos Architectenbureau
AfVALHELDEN geeft gezicht aan de mensen achter een schone stad
Dordrecht / Scheveningen, 31 augustus 2026 – Aan de Vissershavenstraat in Scheveningen is het nieuwe kunstwerk Afvalhelden van beeldend kunstenaar Evelyn Jansen te zien. Het in totaal 22 meter lange cortenstalen gevelscherm is in opdracht van de gemeente Den Haag ontworpen voor het vernieuwde gebouw van het Haags Veegbedrijf (HVB).
In Afvalhelden staan de medewerkers van het Haags Veegbedrijf centraal: de mensen die iedere dag zorgen voor een schone stad en die voor veel voorbijgangers vrijwel onzichtbaar hun werk doen.
Jansen, die woont en werkt in Dordrecht, heeft een bijzondere affiniteit met toegepaste en locatiegebonden kunst. In haar werk zoekt zij naar de verbinding tussen kunst, architectuur, de plek en de mensen die daar werken.
Van werkvloer naar tekening
Voor Jansen begint een locatiegebonden opdracht bij het leren kennen van de plek en de mensen die er werken. Om het dagelijkse werk van de medewerkers van het Haags Veegbedrijf van dichtbij te ervaren, liep zij een dag mee met de veegploeg in Scheveningen.
Ze zag hoe de medewerkers de straten schoonmaakten en hoe het zand op het strand, van trappen en treden werd weggeschept. Wat haar vooral opviel, was de efficiëntie waarmee de medewerkers samenwerkten. Iedereen wist wat er moest gebeuren en bewoog doelgericht door de stad.
Tijdens deze dag maakte Jansen foto’s van de medewerkers en hun werkzaamheden. Terug in haar atelier vormden deze foto’s het uitgangspunt voor een serie tekeningen. Ze tekende de mensen in hun verschillende houdingen en bewegingen, samen met het materieel waarmee zij werken.
Deze tekeningen vormen de basis voor het gevelscherm. De beelden zijn niet op het cortenstaal aangebracht, maar ontstaan uit de perforaties zelf. Grote en kleine gaten, in verschillende dichtheden bij elkaar geplaatst, vormen samen de figuren en machines.
De beelden verschijnen niet overal en niet altijd volledig. Afhankelijk van de lichtval worden delen van de figuren zichtbaar of verdwijnen ze weer. Het licht dat door de perforaties valt, bepaalt daarmee mede wat de toeschouwer ziet. Het beeld verandert gedurende de dag en vanuit verschillende kijkrichtingen.
Van dichtbij zijn de perforaties afzonderlijke openingen. Van een afstand verschijnen, afhankelijk van het licht, delen van de mensen en machines. Zo ontstaat een steeds veranderend beeld dat zich beweegt tussen aanwezigheid en afwezigheid.
Een gevelscherm dat laat zien wat erachter gebeurt
Het gevelscherm is uitgevoerd in 4 mm cortenstaal. De afbeeldingen van medewerkers en materieel van de gemeentelijke schoonmaakdienst zijn volledig opgebouwd uit grote en kleine perforaties. Door de verschillen in formaat en dichtheid van de openingen ontstaan de beelden.
De perforaties hebben niet alleen een beeldende functie. Het gevelscherm is semi-transparant, waardoor het gebouw en het terrein zichtbaar blijven. Het scherm vormt daarmee geen gesloten grens tussen de openbare ruimte en de veegpost, maar biedt voorbijgangers juist een kijkje naar binnen.
Zo wordt niet alleen het kunstwerk zichtbaar, maar ook de dagelijkse activiteit achter het scherm. Tegelijkertijd verandert het beeld voortdurend onder invloed van het licht.
“Ik wilde geen gesloten afscheiding maken, maar juist een gevelscherm dat nieuwsgierig maakt en verbinding zoekt met de omgeving. Door de perforaties zie je zowel het beeld als wat zich achter het scherm afspeelt. Daarmee worden de mensen die hier werken letterlijk zichtbaar gemaakt.” Evelyn Jansen
De mensen achter een schone stad
Voor Jansen waren niet alleen de architectuur en het bedrijf uitgangspunt, maar vooral de mensen die er dagelijks werken. De medewerkers van het Haags Veegbedrijf vormen het hart van het kunstwerk.
“Het mooie van een locatiegebonden opdracht vind ik dat je niet zomaar een beeld maakt, maar eerst moet luisteren naar de plek. Wie zijn hier? Wat gebeurt hier? Welke geschiedenis draagt een gebouw met zich mee? Bij het Haags Veegbedrijf zijn dat de mensen die iedere dag de stad schoonhouden. Zij zijn voor mij echte helden.” Evelyn Jansen
Met de titel Afvalhelden geeft Jansen deze medewerkers letterlijk een gezicht. De mensen en machines die normaal gesproken onderdeel zijn van het straatbeeld, worden op deze plek onderwerp van een kunstwerk.
Verbinding met architectuur en geschiedenis
Het kunstwerk maakt onderdeel uit van de vernieuwing van het gebouw van het Haags Veegbedrijf, ontworpen door Braaksma & Roos Architectenbureau. De gemeente Den Haag gebruikt deze locatie al sinds 1924 voor de gemeentelijke schoonmaakdienst.
Aanvankelijk was sloop en nieuwbouw het uitgangspunt. Na een haalbaarheidsonderzoek koos het architectenbureau, mede dankzij steun vanuit de buurt, voor het behoud van de bouwdelen uit de jaren twintig. Andere bouwdelen werden zoveel mogelijk circulair hergebruikt.
Het geliefde, zij het niet-monumentale, erfgoed werd daarmee het vertrekpunt voor een bredere visie op renovatie: behouden wat waardevol is, hergebruiken wat mogelijk is en de bestaande plek opnieuw betekenis geven.
Afvalhelden sluit bij deze gedachte aan. Het kunstwerk voegt zich naar de bestaande architectuur en het karakter van de locatie, maar voegt daar tegelijkertijd een nieuwe laag aan toe. Niet alleen het gebouw en zijn geschiedenis worden zichtbaar, maar ook de mensen die de plek dagelijks gebruiken en de stad schoonhouden.
Het robuuste cortenstaal sluit aan bij het karakter van de locatie. De perforaties brengen daarentegen lichtheid, transparantie en beweging in. Het gevelscherm markeert de overgang tussen gebouw, terrein en openbare ruimte, zonder deze van elkaar af te sluiten. Het licht maakt daarbij voortdurend andere delen van het beeld zichtbaar.
Kunst als verbinding
Met Afvalhelden worden verschillende lagen van de plek met elkaar verbonden: de geschiedenis van het Haags Veegbedrijf, de vernieuwde architectuur, het dagelijkse werk en de openbare ruimte van Scheveningen.
Het kunstwerk maakt zichtbaar wat zich normaal gesproken achter een afscheiding bevindt. Wie langs de Vissershavenstraat loopt, ziet niet alleen een gevelscherm, maar krijgt een blik op de plek en op de mensen die ervoor zorgen dat de stad iedere dag opnieuw schoon en leefbaar is.
Door de werking van het licht is het beeld nooit helemaal hetzelfde. Soms zijn figuren duidelijk herkenbaar, op andere momenten verschijnen slechts delen ervan. Daarmee blijft Afvalhelden in beweging en verandert het mee met de tijd van de dag en de omstandigheden.
Afvalhelden is daarmee meer dan een afscheiding. Het is een eerbetoon aan de mensen achter een schone stad.
PROJECTGEGEVENS
Kunstwerk titel: Afvalhelden
Jaar: 2025, oplevering 2026
Kunstenaar: Evelyn Jansen, Dordrecht
Opdrachtgever: Gemeente Den Haag
In samenwerking met: Braaksma & Roos Architectenbureau
Locatie: Vissershavenstraat, Scheveningen
Materiaal: 4 mm geperforeerd cortenstaal
Lengte: totaal 22 meter
Architectuur: Braaksma & Roos Architectenbureau
Onderwerp: de mens, medewerkers en materieel van het Haags Veegbedrijf
Opgeleverd: September 2026
